Cholita wrestling wyjaśniony

Co oglądasz

Wrestling cholitas to widowisko inscenizowane w tradycji lucha libre. Walki są choreografowane, z wyznaczonymi postaciami i z góry ustalonymi wynikami, ale rzuty i upadki to fizyczna praca, która może ranić zapaśników. Zwykle czysto walcząca técnica spotyka łamiącą zasady rudę, sędzia odwraca wzrok w złym momencie, a tłum krzyczy za swoim ulubieńcem. Tym, co to wyróżnia, jest strój. Kobiety walczą w pollerze, warstwowej spódnicy andyjskich kobiet, zamiast w spandeksie i maskach meksykańskiego lucha libre. To jednocześnie teatr, sport i statement o tożsamości, wystawiany na wyciągnięcie ręki publiczności, w hali zwykle pełnej hałasu, popcornu i opinii o tym, kto zasługuje na zwycięstwo.

Skąd pochodzi lucha libre

Lucha libre to meksykański styl wrestlingu zawodowego. Dotarł do Meksyku na początku XX wieku i rozwinął się w odrębną formę, z maskami, szybkimi chwytami i akrobacjami w powietrzu. Zamaskowani zapaśnicy pojawili się około lat 20. XX wieku i stali się powszechni w latach 30., a w Meksyku maska jest traktowana niemal jak świętość. Styl rozprzestrzenił się po Ameryce Łacińskiej w połowie XX wieku, a w latach 60. Boliwia miała kilka organizacji lucha libre, wśród nich Titanes del Ring, Tytanów Ringu. Te męskie ligi to świat, do którego wkroczyły cholity, i format dobra przeciw złu, który zapożyczyły. Meksykańskie lucha libre zostało uznane za niematerialne dziedzictwo kulturowe Meksyku w 2018 roku, co daje wyobrażenie o tym, jak ważny jest ten styl w regionie.

Jak kobiety weszły na ring

Kobiety pojawiły się na początku XXI wieku i źródła nie są zgodne co do tego, jak do tego doszło. Jeden z reporterów datuje to na 2001 rok, kiedy frekwencja spadała, a Juan Mamani, prezes Tytanów i sam zapaśnik, szukał nowych sposobów na odzyskanie fanów. Otwarte przesłuchanie przyciągnęło dziesiątki kobiet, a kobiety Aymara, które wzięły w nim udział, przyciągnęły jeszcze więcej fanów. Inna relacja mówi, że pomysł wyrósł z małego kręgu kobiet, które używały wrestlingu, by rozładować stres i odbudować pewność siebie po przemocy domowej, a promotor dostrzegł jego komercyjny potencjał. Obie historie kończą się w tym samym miejscu: kobiety na ringu w El Alto, w pollerach, przed płacącą publicznością, która nigdy wcześniej nie widziała czegoś podobnego.

Od pomysłu promotora do własnego stowarzyszenia

Na początku kobiety były częścią ligi prowadzonej przez mężczyzn. Reporterzy opisują ten pomysł jako ruch marketingowy, a jeden z pisarzy w 2012 roku argumentował, że pierwsza propozycja okazywała niewiele szacunku zaangażowanym kobietom. To słuszna interpretacja, o której warto pamiętać. Z czasem cholity utworzyły własne niezależne stowarzyszenie i obecnie organizują własne walki, według relacji z 2017 roku. Show, które można dziś zarezerwować, jest produktem tej zmiany, projektem prowadzonym przez zapaśniczki, a nie tylko spektaklem organizowanym wokół nich. Kilka agencji sprzedaje obecnie wizyty, a jeden z raportów z 2012 roku mówi, że wydarzenia odbywały się wtedy również w całym La Paz, więc show nie jest już ograniczone do jednej hali.

Pollera na ringu

Na ringu cholitas noszą to, co noszą na ulicy: warstwową spódnicę pollera na halce, szal, warkocze i melonik. Reporterzy, którzy relacjonowali te widowiska, opisują to jako deklarację, że kobiety nie muszą rezygnować ze swojej tożsamości, by stawać do walki. Cholitas nazywają siebie kobietami pollery, mujeres de la pollera. Przed walką zawodniczki — jak relacjonują świadkowie — zdejmują kapelusze, szale i biżuterię, więc na ringu widać spódnicę, bluzkę i warkocze. Tam, gdzie amerykańskie zapaśniczki noszą spandex, cholitas pozostają wierne ulicznemu strojowi andyjskich kobiet. Ten strój jest ich własny, nie jest kostiumem, a pełniejsza spódnica jest na ogół uważana za lepszą, bo ma świadczyć o zdrowiu.

Czytaj dalej: Kim są cholity?

Anatomia walki

Walka zaczyna się od wejścia. Relacje opisują zapaśniczki tańczące przy andyjskiej muzyce i efektownie zmierzające do ringu, po czym w hali zapada cisza. Potem następuje pojedynek dobra ze złem. Técnica jest uprzejma, przestrzega zasad i wygrywa technicznymi zagraniami. Ruda łamie reguły, gdy sędzia patrzy w inną stronę. Técnica zwykle wygrywa, a publiczność wraca do domu usatysfakcjonowana. Pojawiają się chwyty takie jak headlocki, ciągnięcie za włosy, ciosy i kopnięcia, obok akrobacji i salt. Humor jest częścią widowiska, podobnie jak publiczność, która dopinguje, wygwizduje, a czasem bywa goniona między siedzeniami.

Publiczność to połowa widowiska

Widownia jest częścią przedstawienia. Tłumy opowiadają się po jednej ze stron w pojedynku dobra ze złem, dopingują faworytkę i wygwizdują rudę, a zapaśniczki grają do nich, wpatrując się w krzykacza lub goniąc rywalkę między siedzeniami. Reporterzy opisują halę, która przypomina szkolną salę gimnastyczną, z kibicami kilka stóp od ringu, rodzinami i turystami wymieszanymi z miejscowymi bywalcami. Widowiska zaczęły się w El Alto, gdzie wielu widzów to osoby rdzenne i ludzie pracy, i przede wszystkim działają jako tania, głośna rozrywka. Włącz się w to, a walki nabiorą więcej sensu.

Kim są zapaśniczki

Zapaśniczki to rdzenne Boliwijki, a program zwykle łączy walki cholitas z męskimi pojedynkami i walkami mieszanymi. Wiele z nich ma inne zajęcia poza ringiem, na przykład sprzedaje na ulicy, a wiele opiekuje się rodzinami. Pseudonimy ringowe mówią, po której stronie stoi zapaśniczka: „la Cariñosa” to ta czuła, a „la Mala” to ta zła. Reporterzy opisują zapaśniczki walczące jako técnicas i inne odgrywające czarny charakter, a role te wymagają prawdziwych umiejętności sportowych. Jeden z profili odnotowuje gwiazdę, która określa siebie jako techniczną, nie brutalną, i mówi, że jest dumna z bycia Boliwijką.

Dlaczego to więcej niż widowisko

Pollera niesie ze sobą historię. Przed rewolucją 1952 roku rdzenna ludność Boliwii nie mogła głosować ani posiadać ziemi i miała zakaz wstępu na centralny plac La Paz. Cholas były dyskryminowane przez kolejne dziesięciolecia, a słowa chola i cholita używano jako obelg. Po objęciu urzędu przez Evo Moralesa w 2006 roku, a wraz z ustawą przeciw rasizmowi z 2010 roku, obraz się zmienił. Niektórzy Boliwijczycy widzą w zapaśniczkach znak tej zmiany, a pewien wiceminister powiedział w jednym z amerykańskich programów radiowych, że pokazują one inny wizerunek Boliwii. Inni widzą w tym produkt rozrywkowy, który słabo płaci. Obie interpretacje są powszechne i żadna nie unieważnia drugiej.

Słowo, którego używać z ostrożnością

Chola i cholita były historycznie obelgami rasowymi. W Boliwii wiele kobiet pollery odzyskało te słowa, a w październiku 2013 roku miasto La Paz ogłosiło chola paceña częścią swojego niematerialnego dziedzictwa kulturowego. W innych krajach, między innymi w Peru, słowa te wciąż odczytywane są głównie jako pejoratywne, a nawet w Boliwii zdrobnienie może zabrzmieć poniżająco w niewłaściwych ustach. Odwiedzający mogą podążać za językiem samego widowiska, cholita luchadora, i słuchać, jak kobiety opisują same siebie. Nie używaj tego słowa wobec kobiety, która go nie wybrała, i nie traktuj pollery jak przebrania.

Dla kogo to nie jest

Jeśli szukasz prawdziwych sportowych zmagań, to nie jest to miejsce dla Ciebie, ponieważ wyniki są reżyserowane. Jeśli licznysz na starożytny rytuał Ajmara, też go tu nie znajdziesz. Show istnieje od około dwóch dekad i czerpie swoją formę z meksykańskiego lucha libre, choć strój nosi w sobie stulecia historii. Jeśli inscenizowana przemoc, głośny tłum i zimna hala na dużej wysokości brzmią nieprzyjemnie, spokojniejszy wieczór w La Paz może być lepszym wyborem. A jeśli planujesz traktować zapaśniczki jako ciekawostkę, show ci tego nie wynagrodzi. To profesjonalistki wykonujące ciężką pracę na oczach publiczności, a najlepszym sposobem na oglądanie jest dołączenie do tłumu.